2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010  2009  2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 archivio  

Anno 2019

gennaio febbraio marzo aprile maggio giugno luglio agosto settembre ottobre novembre dicembre

Cliccare sulle immagini per ingrandirle

Appartement te koop: Het Fort 7 4251 LZ Werkendam
Da funda.nl del 1 agosto 2019
Na een kijkje op het enige wooneiland van Nederland zult U het erover eens zijn dat men in 1881 ook verstand had van bouwen.

Deze vesting zit boordevol elementen die herinneren aan de legering van strijdkrachten.

Anderzijds is het luxe en fraai afgewerkt, zodat hier uiterst gerieflijk gewoond kan worden.

Rond 2000 is men begonnen dit fort bewoonbaar te maken.

Het onderhavige appartement heeft een woonoppervlakte van ongeveer 274m² en een dubbele garage.


Da dailymail.co.uk del 30 luglio 2019


Forladt amerikansk millitærbase i Grønland bevæger sig under indlandsisen
Da jyllands-posten.dk del 28 luglio 2019


Bobołowicz: Tynne to polskie Termopile. Polscy żołnierze przez 4 dni bohatersko walczyli tutaj z Armią Czerwoną
Da wnet.fm del 28 luglio 2019


Da defenseworld.net del 27 luglio 2019


Da defenseworld.net del 25 luglio 2019


Da defenseworld.net del 24 luglio 2019


Da defenseworld.net del 24 luglio 2019


Hier öffnet sich der geheime Stasi-Bunker des DDR-Oberspions
Da bz-berlin.de del 21 luglio 2019


Da defenseworld.net del 20 luglio 2019


Dundee Cold War bunker to open to public for first time this year
Da thecourier.co.uk del 20 luglio 2019


Sanctioning NATO ally Turkey terrible precedent: Expert
Da aa.com.tr del 19 luglio 2019


Deze Duitse bunker ligt verscholen in hartje Roosendaal
Da bndestem.nl del 18 luglio 2019


Ondergronds “nazi-veldhospitaal” blijkt schuilkelder van gemeente
Da hln.be del 17 luglio 2019


Inside the abandoned fort off the coast of Wales
Da walesonline.co.uk del 16 luglio 2019

The building of Stack Rock Fort was originally suggested by Thomas Cromwell in 1539

It's the eerie abandoned island fort that lies just off the West Wales coast and dates back to the mid 19th century.

Built between 1850 and 1852 to defend the Royal Naval Dockyard at Pembroke Dock and surrounding areas against a Napoleonic invasion, Stack Rock Fort 's long, winding, labyrinthine corridors once reverberated to the sound of cannon fire and the footfall of the 150 or more soldiers stationed there.

Now long silent - the Grade II-listed building was disarmed in 1929 - it's become overgrown and uninhabitable, home only to a colony of gulls and at the mercy of the relentless crashing of the waves.



The sense of isolation is unbelievable

Yet it's not without a certain rugged beauty, as these amazing photographs taken by local girl Natalie Burton show. Spookily lit, they illustrate the three-storey structure's crumbling parapets, dangerous unprotected drops and dungeon-esque depths.

Only accessible by boat, the 30-year-old took the shots whilst visiting the fort earlier this month with her paranormal investigating boyfriend Karl Hassall and a small camera crew. The creator of YouTube ghost hunt channel Dark Arts TV, Karl says the circular stronghold had been high up on his bucket list.

"I researched it a lot, rented a boat to get us over and spent the night - it was a really creepy place," says the 29-year-old, who had to climb a metal ladder leading from the craggy outcrop to get inside, the original stone steps have perished through the centuries.

"Only took about 10 minutes to get there from Neyland, but the sense of isolation once you arrived was unbelievable."


Voices could be heard talking on the lower floors

And, having swept the place for any other signs of life, Karl and Natalie set about recording.
"There was nobody else there, so the noises we were hearing were really freaky - like voices coming from one of the lower levels, along with some loud bangs and a really low rumbling, metallic sound.

"It sounded like one of the big guns they used to fire on the island being dragged - I still can't explain it."

Originally from Manchester, but now living in Cardigan, Karl says he first become interested in the supernatural when his childhood home had to be exorcised.

"It was me, my mum and my brother and we'd all see things whilst living there, silhouette-like shapes moving about, the gas hob turning on by itself - all kinds of crazy stuff.


The place has so much history

"We had to get someone in to bless the place."

And he says he'd love to return to Stack Rock to see if he can get even more evidence of it being haunted.

"Sometimes you need to go back to a site two or three times to really get the measure of it.

"I definitely reckon there's something odd going on there though."

800 yards from the mainland at South Hook, the fort was built at a cost of £96,840.



Stack Rock has gone on the market several times

A three-gun tower was built in the mid-1850s and the outer fortifications added during the next decade. It was finally finished in 1871.

In its glory days, Stack Rock was armed with 16 guns, each weighing 18 tons.

The fort was first placed on the market in 1932 and sold for £160, later going under the hammer again for £150,000 in 2005.


Da defenseworld.net del 16 luglio 2019


Batterie Plouharnel : the awesome story of the French 340mm naval gun
Da explorabilia.co.uk del 13 luglio 2019


U.S. Nuclear Weapons Depot D.
Da arcanumurbex.de del 12 luglio 2019


Da defenseworld.net del 12 luglio 2019


Ondergronds nazicomplex in Wevelgem ontdekt
Da hln.be del 12 luglio 2019


An underground military bunker is on sale in Norfolk
Da edp24.co.uk del 12 luglio 2019


US forced to mull sanctions against Turkey after S-400 purchase
Da al-monitor.com del 12 luglio 2019


Da defenseworld.net del 10 luglio 2019


Da defenseworld.net del 8 luglio 2019


Da defenseworld.net del 6 luglio 2019


Da defenseworld.net del 4 luglio 2019


Da defenseworld.net del 3 luglio 2019


Da defenseworld.net del 1 luglio 2019


Da defenseworld.net del 1 luglio 2019


Da defenseworld.net del 27 giugno 2019


Kunne skyte halvveis til Danmark. Nå er verdens nest største kanon pusset opp.
Da aftenposten.no del 25 giugno 2019


Da defenseworld.net del 24 giugno 2019


Unbekannte verschandeln das B-Werk
Da saarbruecker-zeitung.de del 21 giugno 2019


Wał Pomorski 1945 nową  regionalną marką turystyczną
Da asta24.pl del 20 giugno 2019


Da defenseworld.net del 18 giugno 2019


G-Kazemat – holenderski schron typu G na ckm
Da hauba.pl del 18 giugno 2019


Twierdza Koźle
Da cczytam.com del 15 giugno 2019


Da defenseworld.net del 14 giugno 2019


Gevecht om vochtige bunker aan Beerpolderweg
Da destemvandort.nl del 11 giugno 2019


Da defenseworld.net del 10 giugno 2019


El búnker de El Saler se destapa
Da lasprovincias.es del 10 giugno 2019


Dieser Spionagebunker der Stasi kann bald besichtigt werden
Da maz-online.de del 9 giugno 2019


Woede om wegrottende bunker bij Dordrecht
Da rd.nl del 8 giugno 2019


Bunker terug in beheer van Stichting bunkerbehoud Dordrecht en restauratie van de bunker.
Da secure.avaaz.org del 7 giugno 2019


Da defenseworld.net del 7 giugno 2019


L'histoire oubliée des forts Séré de Rivières dans l'Aisne
Da francetvinfo.fr del 1 giugno 2019


Da hitlersatlantikwall.nl del 31 maggio 2019

Scheveningen Radio was van ( 1904 tot 1999 ) een radiostation dat communicatie onderhield met schepen op zee. De officiële roepnaam is Scheveningen radio, maar bij het bredere publiek is het station ook wel bekend als Radio Scheveningen. Tijdens de Duitse bezetting in de tweede Wereldoorlog moest het station de uitzendingen staken vanwege de aanleg van bunkers. Tegenover de groeiende dreiging van een geallieerde landing aan het westfront, besluit Hitler om een verdedigingslinie aan te leggen die liep van Noorwegen tot aan de Frans Spaanse grens. Ook Scheveningen werd in de Duitse kustverdediging opgenomen. Hij belast Erwin Rommel met deze opdracht. Rommel was ongetwijfeld de meest gerespecteerde officier van het Duitse leger. Op 25 maart 1944 brengt hij een bezoek aan Scheveningen, en was na zijn bezoek zeer lovend over wat hij zag. De strategie van Rommel is eenvoudig: de inspanning moeten geconcentreerd worden op de stranden. Steunend op zijn ervaring in Afrika wil hij de vijand breken op het strand en hem terug de zee indrijven binnen de eerste 48 uur.

Een pad leidt naar een zogenaamde Tobruk, een eenmansbunker ter nabijverdediging. Deze kleine Duitse betonnen bunker werd een Tobruk genoemd. Het is feitelijk niet meer dan een betonnen schuttersput met een klein verblijf eraan vast. Deze kwam voor als losstaande constructie en als onderdeel van een grote bunker. De Duitse Wehrmacht hanteerde het begrip Tobruk of Offener Ringstand als verzamelnaam voor kleine, oorspronkelijk door Italiaanse pioniers in Noord-Afrika ontworpen bunkertjes.


De verschillende type Tobruks hebben alle een achthoekige ruimte, variërend van 80 tot 150 cm, al dan niet aangevuld met één of meerdere ruimtes, gemeen. De duizenden los en in flankeringsmuren van bunkers gebouwde Tobruks konden als observatiepost, mitrailleurnest of granaatwerper gebruikt worden.






Overige foto’s, zie onder!





























Warum diese Bunkeranlage einzigartig ist
Da sueddeutsche.de del 31 maggio 2019


Vom Westwall-Bunker zum Mahnmal
Da saarbruecker-zeitung.de del 31 maggio 2019

Diesen Schlafraum im Westwall-Bunker in Besseringen teilten sich zwei Offiziere. Foto: dpa/Oliver Dietze

Merzig. In Besseringen gibt es eine einzigartige Bunkeranlage. Sie gehörte zu den größten Bauten des Westwalls. Und ist als einzige ihres Typs vom Bau her original erhalten. Man kann sie auch besichtigen.

Es ist eine gewaltige Bunkeranlage, die unter einer Anhöhe bei Merzig-Besseringen in der Erde liegt. 44 Räume, über drei Geschosse verteilt. Bis zu 90 Soldaten waren dort im Zweiten Weltkrieg im Einsatz. Es ist ein einmaliges Denkmal: „Dieses ‚B-Werk’ des einstigen Westwalls ist das einzige, das in seiner originalen Bausubstanz mit allen Waffenkuppeln bis heute erhalten ist“, sagt der Vorsitzende des Vereins für Heimatkunde Merzig, Egon Scholl. Der Verein ist im Auftrag der Stadt Merzig für das „B-Werk“, das inzwischen ein Museum ist, seit 2002 zuständig.

Die rund 630 Kilometer lange Verteidigungsanlage „Westwall“ war im Auftrag von Adolf Hitler zwischen 1938 und 1940 erbaut worden: Sie erstreckte sich von der niederländischen bis zur Schweizer Grenze. Der Westwall zählte bis zu 18 000 Bunker, davon waren nur 32 „B-Werke“. Sie zeichneten sich neben ihrer Größe durch die Dicke ihren Betonmauern von 1,50 Metern aus, sagt Scholl (82). Und: „B-Werke“ lagen immer an Orten, die die Wehrmacht als „strategisch wichtig“ ansahen.
Von der Bunkerdecke konnte man weit ins Gebiet des einstigen „Erbfeindes“ Frankreich hineinschauen – Luftlinie sieben Kilometer. Den besten Blick hatte man von einer stählernen Beobachtungsglocke aus, die noch original aus der Erde ragt. „Darunter saßen Beobachter mit Fernrohren“, sagt Martin Lang (28), zweiter Vorsitzender des Vereins. Gleich daneben sieht man die zwei Panzertürme, aus denen mit Maschinengewehren gefeuert wurde, und eine Granatwerferkuppel.
„Dies hier ist ein Mahnmal gegen Krieg und Gewalt“, betont Scholl. „Wir wollen an diesen hässlichen Weltkrieg erinnern und mahnen, dass so etwas nicht wieder vorkommt.“ Lang öffnet die schwere 1,10 Meter hohe Tür zum Bunker und weist darauf hin, dass man direkt dahinter eine Falltür überschreitet. Rechts liegt die Entgiftungsnische, in der Soldaten sich nach einem Giftgasangriff reinigen sollten. Die Dusche ist die einzige im gesamten Gebäude, in dem es für die Soldaten nur kaltes Wasser gab.
„Alles hier wurde gemacht, um möglichst viele Menschen zu töten. B-Werke waren Tötungsmaschinen“, sagt Scholl. Seit 1980 steht die Bunkeranlage im Saarland unter Denkmalschutz. Nach und nach richtet der Verein die Räume wieder so her, wie sie einst laut Unterlagen ausgesehen haben: Die Küche mit Vorratsraum, in dem Säcke aus den Beständen der Wehrmacht lagern und Regale voller Dosen stehen. Oder einen Raum für Stabsoffiziere: Hier waren Wände tapetenartig bemalt und es gab ein eigenes Waschbecken – mit warmem Wasser. Im Sanitätsraum konnten bis zu vier Verletzte versorgt werden. 30 Telefonleitungen verbanden den Bunker mit der Außenwelt. „Theoretisch hätte man von hier direkt mit dem Führerhauptquartier sprechen können“, sagt Scholl. Im Munitionsraum wurden mehrere hunderttausend Schuss Munition in bis unter die Decke gestapelten Kisten gelagert. Es gab auch einen „Festungsflammenwerfer FN“: Dieser konnte 90 Sekunden lang einen Feuerstrahl von 40 Metern ausstoßen, um Angreifer des Bunkers abzuwehren. „Eine ganz besonders grausame Waffe“, meint Scholl.
Den Bunker, heute in der Nähe eines Verkehrskreisels, können Interessierte zwischen April und September immer sonntags und Feiertags besuchen. Zig Tausende Gäste seien bereits gekommen, auch aus dem Ausland bis aus Australien und den USA.

Martin Lang (links) und Egon Scholl vom Verein für Heimatkunde Merzig kümmern sich um den Erhalt des B-Werks. . Foto: dpa/Oliver Dietze

Die noch intakten Anlagen des Westwalls seien im Saarland alle geschützt, sagt Rainer Knauf vom Landesdenkmalamt in Saarbrücken. Im Saarland gebe es „den umfänglichsten Bestand von Westwall-Anlagen überhaupt“: Man gehe von 800 bis 850 Bunkeranlagen aus. Grund dafür: Die Franzosen hätten damals mit Rücksicht auf die Bevölkerung darauf verzichtet, die Anlagen zu sprengen, sagt er. An der Saar gibt es insgesamt rund 5000 Baudenkmäler – vom Bunker über Kirchen bis zum Wegekreuz. Plus zahlreiche Bodendenkmäler.

Das „B-Werk“ sei von Ende 1939 bis nach Hitlers Frankreichfeldzug im März 1940 besetzt gewesen. Auch anschließend blieb die Anlage voll bewaffnet: Ein Wartungstrupp war stets vor Ort. Als die amerikanischen Soldaten im März 1945 anrückten, wurde der Bunker dann kampflos geräumt. Danach wurde der Bunker „komplett leergeräumt“, wie Lang sagt. Besatzer, Bürger, Häuslebauer und Schrotthändler schleppten den größten Teil der Inneneinrichtung fort. Manche Ausstellungsstücke seien original und nach Irrwegen wieder in den Bunker zurückgekommen, viele andere, vor allem Waffen und Lebensmittel, sind täuschend echte Nachbildungen. Echte Wandmalereien – beispielsweise ein Stahlhelm mit dem Motiv „Schutz und Trutz für Deutschland“ – sind laut Scholl „eine ganz große Seltenheit“.
„Wir sind an dem Punkt, wo aus erlebter Geschichte nur noch erzählte Geschichte wird“, sagt Gymnasiallehrer Lang zu seiner Arbeit am Bunker. „In den nächsten Jahren werden die letzten Zeitzeugen verschwunden sein: Und dann muss man sich auf das verlassen, was bis dahin gesammelt wurde.“

www.west-wall.de/index.php/westwall/bunker/ b-werk-besseringen


Podziemia ronda Kaponiera znów zostaną otwarte! Co weekend będzie można je zwiedzać za darmo
Da wtk.pl del 30 maggio 2019


Vrij zijn is...in een bunker kruipen
Da nrc.nl del 29 maggio 2019


Un bunker-refugio desconocido en el Ministerio de Hacienda
Da telemadrid.es del 29 maggio 2019


Krieg der Bunker - Westwall gegen Maginot-Linie
Da zdf.de del 27 maggio 2019

Die Maginot-Linie und der Westwall – beide Verteidigungslinien werden zwischen den Weltkriegen errichtet. Sie weisen große Unterschiede auf.

In Bauweise und Funktionalität, vor allem aber in der Kriegsphilosophie, die dahintersteckt. Die Franzosen wollen mit der "Ligne Maginot" bereit sein für den Verteidigungsfall, die Anlage entlang der Ostgrenze des Landes ist modern und technisch auf höchstem Niveau.

Zwei Verteidigungslinien im Vergleich

Die "Drachenzähne", wie sie am Westwall verwendet wurden, sollten Panzerangriffe auf Bunkeranlagen erschweren. Quelle: ZDF/Damien Saugues

Hitlers Wall, 630 Kilometer entlang der Westgrenze des Deutschen Reiches, hat neben dem militärischen vor allem auch propagandistischen Wert. Warum setzen Frankreich und Deutschland auf solche Anlagen in einer Zeit, in der Kriege doch in der Luft und mit Panzeroffensiven entschieden werden?

Wie unterscheiden sich die beiden Verteidigungslinien? Welchen Nutzen haben sie? Und halten sie, was man sich von ihnen erhofft? Nach Kriegsende weiß man: Beide Befestigungswälle, die Maginot- inie und der Westwall, waren im Grunde schon im Moment ihrer Planung überholt.


Da histecho.com del 27 maggio 2019

By JOHN SMITH WWII secret tunnels packed with treasures discovered beneath a castle in Poland.

This colorful castle links many architectural styles from many different eras

The city of Walbrzych, in southwestern Poland became very popular. Because of two explorers announced the discovery of a long lost armored Nazi train. It was reported that the train was buried in a railway tunnel, on a track between Wroclaw and Walbrzych. The news revived a legend of a train full of gold and valuables that the Nazis reportedly hid in the Owl mountains in 1945. To make the story more interesting, Polish authorities confirmed this discovery, without exactly specifying what was really found inside the tunnel.

Suddenly, the quiet town of Walbrzych attracted huge numbers of treasure hunters, reporters and tourists. The tunnel where the train was found is part of a vast network of interconnected tunnels under castle Ksiaz, that lays on a hilltop near Walbrzych, in a protected area called “Ksiaz Landscape park”.The castle and its history is attractive enough even without the nazi gold train. Ksiaz castle has a story of its own.  It was built in 1288-1292 under Bolko I the Strict. After a long period of turmoil, in the year 1509 Konrad I von Hoberg (from 1714: Hochberg) obtained the castle hill. The Hochberg family owned the castle until the 1940s. Hans Heinrich XV, Prince of Pless and his English wife, Mary-Theresa Olivia Cornwallis-West (Princess Daisy), were the last owners of Ksiaz. After they fell into debt, in 1941, the castle and the lands were seized by the Nazi government. Immediately after seizing, architect Hermann Giesler was assigned to reconstruct of the castle. It was first adapted to serve as a management building for state-owned railways (Deutsche Reichsbahn). Later castle Ksiaz or “Schloss Fürstenstein” in german, became part of a secretive project called “Project Riese” (German for “giant”). Ksiaz was in the centre of this nazi construction project. They were planning to build 7 underground facilities in the Owl Mountains in occupied Poland. The project wasn’t finished because soon the war ended. The purpose of Project Riese is unknown. There is very little documentation that can clarify the function of these structures. According to some sources, all of the structures were part of massive Führer Headquarters and an important command center. Other theories suggest underground factories or even a secret nuclear laboratory.

The tunnels are really big: 5 m high and 5.6 m wide

Many of the decorative elements in the castle were stripped down and destroyed, they weren’t suitable for the new function of the castle. New staircases and elevator shafts were built making the building more suitable for evacuation. But the most serious work was done below.

There are two levels of tunnels. The first is 15 m underground and was accessible from the castle by a lift and a staircase and also by an entrance from the gardens. The tunnel is reinforced by concrete and leads to an elevator shaft hidden 15 m under the courtyard, the direct way from the castle to the main underground complex. The 2nd level of tunnels is 53 m under the courtyard. 4 tunnels were bored into the base of the hill: 1. (85 m), 2. (42 m), 3. (88 m), 4. (70 m). The complex also contains 4 big chambers.

All of the construction work was done by Jewish prisoners from Gross-Rosen concentration camp. They were organized into labor camps (called Arbeitslager Riese) in the vicinity of the tunnels. There were 13,000 prisoners that worked on this projects, and many of them lost their lives because of disease, malnutrition, exhaustion, dangerous underground works, and the harsh treatment by German guards.


PDOT – schron na broń maszynową
Da hauba.pl del 26 maggio 2019

Fot. 01. Linia Mołotowa. PDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckmy (Wielki Dział, Rawsko-Ruski Rejon Umocniony)

Schron bojowy fortyfikacji stałej na dwa karabiny maszynowe (dalej w skrócie POT na dwa ckmy) został zaprojektowany przez Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Głównego Zarządu Wojenno- Technicznego Armii Czerwonej w kilku wersjach. Pierwsze rozwiązania opracowano dla potrzeb umocnień „Linii Stalina”, budowanych w 1938 roku. W późniejszym okresie, niektóre opracowane konstrukcje, częściowo zmodernizowane, zastosowano z powodzeniem na „Linii Mołotowa” (nieformalna nazwa umocnień na nowej granicy ZSRR z III Rzeszą). W schronach fortyfikacji stałej główne uzbrojenie umieszczono w dwóch izbach bojowych. Łączny sektor ostrzału broni głównej wynosił 115 stopni. W zależności od założeń obronnych w ramach planu ogni punktu oporu i ukształtowania terenu, mógł być zastosowany typ schronu bez lub z gazoszczel-nym stanowiskiem dla ręcznego karabinu maszynowego za pancerzem Pz-39 (więcej >>) (http://hauba.pl/zamkniecie-strzelnicy- omocniczej/strzelnica-obrony-bezposredniej-wradzieckiej-fortyfikacji-stalej/) do obrony wejścia i zapola schronu.

Dla schronów, zlokalizowanych na założonych głównych kierunkach ataku nieprzyjaciela, opracowano dwukondygnacyjną konstrukcję schronu z pełnym zapleczem technicznym, zdolną do samodzielnej obrony. Schron mógł występować w dwóch klasach odporności na ostrzał.

Projekt jednokondygnacyjnego schronu na 2 ciężkie karabiny maszynowe, który znajduje się w katalogu konstrukcji typowych z 1940 roku, stanowi „ekonomiczną” wersję rozwiązania z 1938 roku. W projekcie nie przewidziano dla tego typu schronu pełnego zaplecza technicznego. Schron nie otrzymał stacjonarnego agregatu prądotwórczego. Stosowany był na drugorzędnych kierunkach ataku nieprzyjaciela lub pierwszoplanowych w przypadku możliwości uzyskania zasilania energetycznego z sieci czy też z pobliskiego obiektu.

Rys. 01. Górna i dolna kondygnacja schronu na dwa ciężkie karabiny maszynowe. 1. lewa izba bojowa na ckm, 2. prawa izba bojowa na ckm, 3. izba dowodzenia ze strzelnicą obrony wejścia, 4. korytarz z szybem do dolnej kondygnacji i strzelnicą obrony wejścia, 5. śluza przeciwgazowa, 6. korytarz wejściowy, 7. korytarz z szybem do górnej kondygnacji, 8. izba załogi, 9. WC z umywalką, 10. maszynownia z agregatem prądotwórczym, 11. magazyn, 12. izba filtrów z wyjściem ewakuacyjnym, 13. fundament dla agregatu prądotwórczego, 14. poziomy odcinek wyjścia ewakuacyjnego, 15. zewnętrzny szyb wyjścia ewakuacyjnego, 16. drzwi kratowe. 17. jedna z dwóch czerpni powietrza, 18. jedna z dwóch strzelnic obrony wejścia, 19. szyb do opróżniania szamba.




Fot. 02. PDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckmy. Lewa izba bojowa ckm. Ściana czołowa z osadzonym pancerzem skrzynkowym stanowiska 7, 62 mm ckm Maxim wz 1910 i sztywnym zabezpieczeniem przeciwodpryskowym. Po prawej stronie na ścianie działowej dwa wsporniki na górny zbiornik układu chłodzenia ckm oraz kotwy na pompę wodną.

Podczas prac nad systemem ogni i lokalizacji obiektów w ramach punktu oporu, istniała możliwość ograniczonej modyfikacji konstrukcji schronu. W zależności od spodziewanego ataku nieprzyjaciela, ściany czołowe mogły posiadać zróżnicowaną grubość. Obiekt znajdujący się w sektorze ognia sąsiedniego schronu bojowego, mógł uzyskać dodatkową ochronę wejścia przed własnym ostrzałem. W praktyce stosowano kilka rozwiązań, polegających na przedłużeniu jednej ze ścian bocznych. W szczególnych przypadkach wejście, chronione wydłużoną ścianą boczną, otrzymywało okap.



Fot. 03. PDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckmy. Prawa izba bojowa ckm. Ściana czołowa ze sztywnym zabezpieczeniem przeciwodpryskowym. Na wprost dwa wsporniki na górny zbiornik układu chłodzenia ckm oraz kotwy na pompę wodną. Po prawej stronie wejście do izby dowodzenia a w ścinie czworokątny otwór na zawór układu wentylacji.





Fot. 04. PDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckmy. Ściana w izbie dowodzenia ze wspornikami na sprzęt łączności

1.1. PDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckmy

Niniejsze opracowanie poświęcone jest konstrukcji dwukondygnacyjnego schronu bojowego na dwa ciężkie karabiny maszynowe (ros. двухэтажная ПДОТ на две пулемётные установки, dalej w skrócie PDOT). Konstrukcja schronu została opracowana około 1938 roku dla nowo budowanych umocnień „Linii Stalina”.

Na górnej kondygnacji obiektu umieszczono dwie izby ze stanowiskami bojowymi 7,62 mm ciężkich karabinów maszynowych Maxim wz. 1910 (stanowisko NPS-3) na podstawie fortecznej za skrzynkowy, dwudzielnym staliwnym pancerzem. Łączny sektor ostrzału broni głównej wynosił 115 stopni. Za prawą izbą bojową zlokalizowano izbę dowodzenia. Została wyposażona w łączność telefoniczną i radiową. W żelbetonowym stropie ze sztywna ochroną przeciwodłamkową, który doskonale tłumił fale radiowe, pozostawiono szyb na wysuwaną antenę radiową.

Wyposażenie do łączności ustawiane było na wspornikach osadzonych w ścianie (Fot. 04). Do okrężnej obserwacji pola walki przewidziano peryskop chroniony pancerzem a umieszczony w stropie obiektu. W schronach na broń maszynową występowały dwa typy peryskopów TU 1 lub PER 27, oba o tym samym czterokrotnym powiększeniu.

Korytarz (Rys. 01. 4) zapewniał łączność komunikacyjną pomiędzy kondygnacjami. W nim znajdowała się również jedna z dwóch strzelnic obrony wejścia. W opracowaniach niemieckich określany był jako „druga śluza przeciwgazowa”. Komunikację pomiędzy kondygnacjami zapewniał szyb. Zamykany był standardową lekką gazoszczelną klapą. Klapę, jak większość sowieckich lekkich drzwi gazoszczelnych, wykonywano przez tłoczenie jednego kawałka stalowej blachy. Warunek gazoszczelności był zachowany po dociśnięciu klapy z kauczukową uszczelką przez 6 dźwigni do sztywnej ościeżnicy (Fot. 06.).

Fot. 05. PDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckmy. Szyb do dolnej kondygnacji. Nad szybem ogniwo ułatwiające transport

W przypadku dwukondygnacyjnego schrony na dwa ckmy, światło włazu o wewnętrznych wymiarach 88×88 cm została zredukowane przez ściankę działową pomieszczenia socjalnego (Rys.01. 9).

Schron otrzymał wyjątkowo długi korytarz wejściowy. Wejścia do korytarzu zamykane były drzwiami kratowymi i bronione przez dwie strzelnice na ręczne karabiny maszynowe. W bocznych ścianach umieszczono dwie czerpnie powietrza. Długość korytarza wejściowego determinowało pomieszczenie w dolnej kondygnacji. Wzdłuż dłuższej zewnętrznej ściany pomieszczenia 12 (Rys. 01.) ustawione były kolumny filtrów przeciwchemicznych. Tu też umieszczono wyjście ewakuacyjne. Poziomy korytarz (Rys. 01. 14) zabezpieczony był przez wsuwane do specjalnie uformowanych kanałów stalowe dwuteowniki. Zewnętrzny szyb (Rys. 01. 15) znajdował się przed wejściem do schronu w sektorze ostrzału ręcznego karabinu maszynowego, umieszczonego w strzelnicy.




Fot. 06. Otwór szybu do dolnej kondygnacji, zamykany uchylną gazoszczelną klapą. Zachowała się ościeżnica gazoszczelnego zamknięcia. Po lewej stronie ścianka działowa pomieszczenia socjalnego






Fot. 07. Izba załogi. Na wprost, po lewej stronie ściany czołowej, wylot rury usuwającej zanieczyszczone powietrze na zewnątrz schronu.






Fot. 08. Pomieszczenie socjalne w dolnej kondygnacji przy korytarzu z szybem.








Fot. 09. Widok korytarza wejściowego z czerpnią powietrza. Poniżej otwór (bez zamknięcia) do czyszczenia szamba.








Fot. 10. Widok korytarza wejściowego z czerpnią powietrza. Po lewej stronie zarys otworu strzelnicy obrony wejścia








Fot. 11. Tylna elewacja schronu z wejściem do schronu i zewnętrznym szybem wyjścia ewakuacyjnego.




Fot. 01. Linia Mołotowa. PDOT – jednokondygnacyjny schron na dwa ckmy i rkm. Widok od przedpola. (Wielki Dział, Rawsko-Ruski Rejon Umocniony).

1.2. PDOT – jednokondygnacyjny schron na 2 ckmy i rkm obrony zapola

Projekt jednokondygnacyjnego schronu na dwa ciężkie karabiny maszynowe oraz ręczny karabin  (ros. одноэтажная ПДОТ на две пулемётные установки и ручной пулемёт) do obrony wejścia i zapola został opracowany prawdopodobnie na przełomie 1939 i 1940 roku. Arkusz z podstawowymi wymaganiami znajduje się w katalogu konstrukcji typowych z 1940 roku. Stanowi „ekonomiczną” wersję dwukondygnacyjnego obiektu z 1938 roku, projektowanego dla umocnień Linii Stalina. W projekcie nie przewidziano dla tego typu schronu pełnego zaplecza technicznego. Schron nie otrzymał stacjonarnego agregatu prądotwórczego. Stosowany był na drugorzędnych kierunkach ataku nieprzyjaciela lub pierwszoplanowych w przypadku możliwości uzyskania zasilania energetycznego z sieci czy też z pobliskiego obiektu.

Dwa 7,62 mm ciężkie karabiny maszynowe Maxim wz. 1910, każdy na podstawie fortecznej za dwudzielnym gazoszczelnym pancerzem skrzynkowym (stanowisko NP-3), umieszczono w oddzielnych izbach. Łączny sektor ostrzału broni głównej schronu wynosił 115 stopni a sektor ostrzału każdego stanowiska bojowego NPS -3 wynosił 60 stopnie w płaszczyźnie poziomej. Sektory ognia poszczególnych stanowisk bojowych uzupełniały się dopiero w odległości około 40 metrów od schronu. Zadaniem 7,62 mm ręcznego karabinu maszynowego DT była obrona wejścia i zapola. Prowadził ogień w sektorze 60 przez gazoszczelną strzelnicę (stanowisko Pz- 39).

Fot. 02. Linia Mołotowa. PDOT – jednokondygnacyjny schron na dwa ckmy i rkm. Widok od zapola. (Wielki Dział, Rawsko-Ruski Rejon Umocniony).





Rys. 01. PDOT – jednokondygnacyjny schron na dwa ckmy i rkm.

Opis do rys. 01
1. lewa izba bojowa na stanowisko NPS-3, 2. lewa izba bojowa na stanowisko NPS-3, 3. izba dowodzenia, 4. korytarz, 5. izba załogi, 6. izba zaplecza technicznego ze strzelnicą obrony wejścia i zapola, 7. śluza przeciwgazowa, 8. pomieszczenie socjalne ze strzelnicą obrony wejścia, 9. korytarz wejściowy, 10. strzelnica obrony wejścia, 11. strzelnica obrony wejścia i zapola, 12. wewnętrzny szyb wyjścia ewakuacyjnego, 13. zewnętrzny szyb wyjścia ewakuacyjnego.

Schron wznoszony był w dwóch kategoriach odporności. Projekt zakładał identyczną grubość obu ścian czołowych, w których osadzono pancerze stanowisk bojowych NPS-3. W praktyce dopuszczalne były modyfikacje pierwotnego projektu. W zależności od położenia schronu względem założonego kierunku natarcia nieprzyjaciela i konfiguracji terenu, dokonywano korekty grubości ścian oraz zastosowania sztywnego zabezpieczenia przeciwodpryskowego. Typowym przykładem zmian projektowych może być obiekt (Fot.02.), położony w pobliżu miejscowości Kurianka [01] (Grodzieński Rejonu Umocniony). Budowa schronu został przerwana na etapie wylewania stropu. Prawa czołowa ścian schronu (na zdjęciu po lewej stronie) została wzmocniona. Zmianę jej grubość można określić na podstawie ilości uskoków profilu przeciwrykoszetowego w strzelnicy. Również grubość ściany jest łatwa do oszacowania, gdyż czoło pancerza skrzynkowego, widoczne w żelbetonowym rozglifieniu strzelnicy, oddalone jest od wewnętrznej powierzchni ściany o 100 cm.



Fot. 03. Linia Mołotowa. PDOT – jednokondygnacyjny schron na dwa ckmy i rkm. Widok od przedpola. (Kurianki, Grodzieński Rejon Umocniony). Budowa schronu został przerwana na etapie wylewania stropu.

[01] Kurianka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Lipsk.



Fot. 04. Linia Mołotowa. PDOT – jednokondygnacyjny schron na dwa ckmy i rkm. Widok od zadpola. (Kurianki, Grodzieński Rejon Umocniony). Budowa schronu został przerwana na etapie wylewania stropu.




Fot. 01. Linia Mołotowa. PDOT – dwukondygnacyjny schron na trzy ciężkie karabiny maszynowe i rkm w widoku od strony przedpola (Hrebcianka, Rawsko-Ruski Rejon Umocniony).

2.1. PDOT – dwukondygnacyjny schron na 3 ckmy i opcjonalnie na rkm

Schron na trzy stanowiska bojowe ciężkich karabinów maszynowych występował na Linii Mołotowa w kilku rozwiązaniach konstrukcyjnych. Wcześniej został opisany jednokondygnacyjny schron na trzy ciężkie karabiny maszynowe i rkm (http://hauba.pl/linia-molotowa-rejonyumocnione- na-nowej-zachodniej-granicy-panstwowej-zsrr/pdot-jednokondygnacyjny-schronna- trzy-ckm/) (ros. одноэтажная ПДОТ на три пулемётные установки и ручной пулемёт). Niniejsze opracowanie dotyczy, dwukondygnacyjnego schronu na trzy ciężkie karabiny maszynowe i rkm (ros. двуэтажная ПДОТ на три пулемётные установки и ручной пулемёт). Podstawowe uzbrojenie schronu stanowiły 7,62 mm ciężkie karabiny maszynowe wz. 1910 Maxim na podstawach fortecznych z 1939 roku, ustawione za staliwnymi gazoszczelnymi pancerzami skrzynkowymi. Takie stanowisko bojowe w terminologii sowieckiej określane było jako zestaw NPS-3. Każde z trzech stanowisk znajdowało się w oddzielnej izbie bojowej. Te zaś zamykane były gazoszczelnymi drzwiami. Łączny sektor ostrzału broni głównej schronu wynosił 170 stopni a sektor ostrzału każdego stanowiska bojowego NPS -3 wynosił 60 stopni.

Fot. 02. Linia Mołotowa. PDOT – dwukondygnacyjny schron na trzy ciężkie karabiny maszynowe i rkm w widoku od strony zapola (Hrebcianka, Rawsko-Ruski Rejon Umocniony).